W numerze 1/2021

ZAMÓW
PLEBISCYT O TYTUŁ "ZŁOTEGO INŻYNIERA"

Po raz 27 przedstawiamy Państwu kandydatów do tytułu Złoty Inżynier Przeglądu Technicznego. Są to wybitni twórcy techniki zarówno praktycy jak i naukowcy, menadżerowie, nauczyciele i działacze ruchu stowarzyszeniowego.

Reprezentują tradycyjne gałęzie techniki, wśród których jak zawsze nie brakuje ekologów i miłośników przyrody. To znak naszych czasów, w których harmonijny rozwój oznacza uwzględnianie w działaniu zachowanie środowiska naturalnego. Coraz częściej uświadamiamy sobie bowiem, że to ono w dużej mierze gwarantuje zachowanie naszej planety dla przyszłych pokoleń. Przegląd Techniczny w swej blisko już 155 letniej tradycji pamięta o tym od pierwszych wydań czasopisma.

Na tegorocznej liście kandydatów (w nawiasie numer PT, w którym była prezentowana jego sylwetka) są też osoby, których praca na pierwszy rzut oka nie wiąże się nam z techniką. Tak jednak nie jest, dziś projektant mody, pszczelarz, florysta, dietetyk są mocno związani z rozwiązaniami technicznymi i nie tylko o korzystanie z komputerów tu chodzi.

Przypominamy też kilku kandydatów z lat poprzednich, którzy od czasu, gdy odbierali tytuły, odnieśli kolejne sukcesy.

Zapraszamy Czytelników do głosowania w naszym plebiscycie.

Mamy nadzieję, że pandemia zelżeje i na przełomie marca i kwietnia będzie można zorganizować tradycyjną Galę Złotego Inżyniera i spotkać się w gronie dawnych i nowych laureatów.

Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 20 lutego.

Głosuję


GOSPODARKA

Pandemia cyberwirusów

Na początku grudnia 2020 r. media poinformowały o cyberataku na Europejską Agencję Leków (EMA) i kradzieży dokumentów firm Pfizer i BioNTech dotyczących szczepionki na Covid-19.

Jerzy Bojanowicz


Cyfrowe larum!

Wprowadzenie do dokumentu „Polityka Rozwoju Sztucznej Inteligencji w Polsce na lata 2019 – 2027” zawiera tak ważkie słowa, że powinny nie tylko znaleźć odbicie w jego treści, ale i stanowić skuteczne wezwanie do radykalnych działań na poziomie państwowym. Czy jednak, podobnie jak słuszne często słowa wielu innych uchwał, deklaracji i planów, nie pozostaną wyłącznie na papierze?

dr inż. Andrzej M. Wilk


Jak się pogodzić z 5G?

V Międzynarodową Konferencję PEM organizowaną on-line przez Instytut Łączności i Kancelarię Prezesa Rady Ministrów śledziło ponad 1000 widzów. Żadna z poprzednich 4 edycji nie zgromadziła tak dużego audytorium.

jaz.


Dojrzewanie do atomu

Rząd Polski zmodyfikował dokument „Polityka Energetyczna Polski do 2040 r.” Dokonał też aktualizacji „Programu polskiej energetyki jądrowej” (przyjętego przez Radę Ministrów w październiku 2020 r.).

Marek Bielski


Skarby polskiej ziemi (7): Kamień energii i optymizmu

Przez bogactwa mineralne rozumiemy głównie te, które mają wysoką wartość gospodarczą i przemysłową. Ale jest taki kamień, dla którego warto zrobić wyjątek, gdyż jest jedyny, niepowtarzalny, spotykany jedynie w Polsce. Ważny, choć tylko piękny. To rodzima, pasiasta odmiana krzemienia  - atrakcja jubilerów i pasjonatów mineralogii. Występuje w jednym miejscu na świecie.

jaz.


Ginące zawody ( 11 ): Miecznicy i ich... szabelnie

W muzeach i u kolekcjonerów zachowały się egzemplarze oręża. Niewiele mamy informacji o pracy mieczników i ich warsztatach, zwanych dawniej ... szabelniami.

Marek Bielski


Z ŻYCIA FSNT

X Laur Innowacyjności

Kapituła Konkursu im. Stanisława Staszica na najlepsze produkty innowacyjne „Laur Innowacyjności 2020”, pod przewodnictwem Wiceprezesa FSNT-NOT dr. hab. inż. Tadeusza Pawłowskiego, ogłosiła wyniki Konkursu. Laury i Wyróżnienia przyznano13 projektom innowacyjnym w 7 kategoriach konkursowych.  


INNOWACJE

Wybitny amerykański chemik Chad Aleksander Mirkin, jeden z twórców nanotechnologii (1200 patentów i zgłoszeń) pod koniec lat 90. wynalazł sposób wykorzystania urządzenia podobnego do mikroskopu sił atomowych do bardzo precyzyjnego osadzania niewielkich ilości materiału na powierzchni. Proces ten przypomina mikroskopijną wersję pisania dawnymi przyborami.

jaz.


Silnik przyszłości

Jak wiele imprez i uroczystości także uroczyste posiedzenie Senatu Politechniki Warszawskiej z okazji Dnia PW odbyło się w formie zdalnej.

boj.


Cyfrowy myśliwiec górą

Klasyczne walki powietrzne, w których pilot wykorzystuje swoje umiejętności, spryt i osiągi oraz uzbrojenie swej maszyny, aby zestrzelić przeciwnika celnym strzałem, należą już do przeszłości. Zmieniły to pociski kierowane, a ostatni odnotowany przypadek takiego pojedynku miał miejsce 32 lata temu, pod koniec wojny iracko-irańskiej, kiedy irański F-4 Phantom zestrzelił z działka o kalibrze 20 mm iracki samolot Su-22.

Maciej Kamyk


ZDROWIE

Nowy narząd na nowe życie

Ogólnopolski Dzień Transplantacji jest obchodzony 26 stycznia, od 2005 r., w rocznicę pierwszego udanego przeszczepu nerki od dawcy zmarłego w Polsce, którego w 1966 r. dokonali profesorowie Jan Nielubowicz (chirurg) i Tadeusz Orłowski w I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Był to wtedy 621. taki zabieg na świecie (pierwszego dokonano w 1954 r.).

Jerzy Bojanowicz


Powiem ci, co masz jeść

Codziennie jesteśmy zalewani w mediach dużą ilością informacji na temat prawidłowego żywienia i wartości odżywczej produktów, których spożywanie ma zapewnić pełnię zdrowia. Wyrocznią w tych kwestiach stają się dziennikarze, politycy, aktorzy i różnego rodzaju celebryci. I choć na ogół te osoby nie mają głębokiej wiedzy z zakresu żywienia i zdrowia, ich wypowiedzi są najczęściej przyjmowane bezkrytycznie. Opinie o właściwym odżywianiu pojawiają się w tzw. prasie kobiecej, w różnych wywiadach, w programach telewizyjnych o tematyce kulinarnej a także w reklamach produktów spożywczych. Wydawane są nawet poradniki żywieniowe opracowane przez celebrytki.

Wojciech Roszkowski, emerytowany prof. dr hab. Katedry Żywienia Człowieka Wydziału Żywienia Człowieka SGGW


RELAKS

Nie tylko samochody…

Nazwa Bugatti nieodłącznie związana jest ze wspaniałymi samochodami wyścigowymi i sportowymi.

Erwin Halentz, Józef Trzionka

 


NAUKA

Prowadzenie robót budowlanych w okresie zimowym wymaga od pracowników budowy znajomości i zastosowania przepisów, zasad i środków wpływających na bezpieczny ich przebieg. Praktyczny narzędziem pomocnym w osiągnięciu tego celu może być instrukcja lub standard. W artykule przedstawiono ogół wiarygodnych informacji dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w okresie zimowym wraz z propozycją wykorzystywania ich w praktyce.

dr hab. inż. Jerzy Obolewicz, prof. IBOA, Instytut Inżynierii Bezpieczeństwa Obiektów Antropogenicznych, Warszawa

dr inż. arch. Adam Baryłka,Centrum Rzeczoznawstwa Budowlanego, Warszawa


INŻYNIER

Z historii Towarzystw Technicznych (14): II Zjazd Techników Polskich

„Przegląd Techniczny” nr 10 z 1886 r. zamieścił obszerne sprawozdanie z II Zjazdu Techników Polskich, który odbył się we Lwowie w dniach 3–6 października 1886 r. Warto przypomnieć, czym zajmowało się polskie środowisko techniczne przed 135 laty, w okresie zaborów i w warunkach bardzo utrudnionej działalności. Poniżej przytaczamy wybrane fragmenty z tamtego sprawozdania, zachowując oryginalną pisownię.

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski


WSPOMNIENIE

Jerzy Nocuń


Wojciech Zabłocki


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia 2020


Filozofia pojęć technicznych (167). Megafon


Giełda wynalazków i projektów. Od pociągów do hadronów

Jednym z pierwszych krajowych ośrodków naukowych,  odnoszących  sukcesy na międzynarodowych wystawach innowacji była przed laty Katedra Aparatów Elektrycznych Politechniki Łódzkiej kierowana przez prof. Marka Bartosika, specjalizująca się zwłaszcza w urządzeniach silnoprądowych kolejnictwa. Pracowita kontynuacja działań na tym polu przynosi stale nowe sukcesy.

jaz.


Wino dla inżyniera (247): Pomieszanie z poplątaniem


Parlament 434 milionów. W kierunku zielonej Europy, Fundusz Sprawiedliwe j Transformacji


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2021": Stanisław Latek, Konrad Henryk Markowski


Recenzja PT: "Nauka otwarta", "Inżynieria powierzchni"


Efekty-defekty


Technika i medycyna


Za nami półtora wieku

Dla „Przeglądu Technicznego”, szacownego seniora na rynku prasowym 2021 r. to kolejny jubileusz, który przeżywa w czasie 155 lat istnienia. 12 stycznia 1866 r. inż. Paweł Kaczyński z grupą zaprzyjaźnionych inżynierów wydał pierwszy numer „Przeglądu Technicznego” – pisma miesięcznego, poświęconego Przemysłowi Krajowemu. Redaktorzy tego pierwszego zeszytu zapowiedzieli, że będzie on obejmował: „praktyczne zastosowanie inżynierii cywilnej, budownictwa, górnictwa, mechaniki, metalurgii, oraz technologii chemicznej i mechanicznej”. Pismo ukazało się w Warszawie w księgarni Gebethnera i Wolfa.

 W słowie wstępnym redakcja wykłada cele, jakie stawia przed tym nowym tytułem. Czytamy w nim m.in. „Olbrzymie wynalazki i pomysły, które w pierwszej połowie naszego stulecia (XIX w.) pchnęły naukę na nowe tory, po których szybko postępuje; dziś jeden dzień więcej przynosi dla ogółu wiedzy ludzkiej niż w niezbyt odległej przeszłości lata, a nawet wieki robiły. Ułatwione środki komunikacyjne i telegraficzne zbliżyły ludzi pomiędzy sobą, zrobiły z nich, że tak powiemy, prawie jedną rodzinę, zaprzągłszy do wspólnej pracy około ogólnego dobrobytu… Jeżeli pragniemy dźwignąć przemysł, powinniśmy się wyrzec uprzedzenia, że tylko to dobre, co zagraniczne. Dlatego potępiamy stanowczo sprowadzanie z zagranicy takich machin, narzędzi i sprzętów, które u nas również dobrze wyrabiane i mogą wytrzymać pod względem ceny konkurencję z zagranicznemi …”.

Pomimo upływu ponad półtora stulecia możemy się podpisać pod tymi słowami.
Ówcześni polscy inżynierowie uważali, że to co na ziemi polskiej powstanie na niej pozostanie i będzie dobrą podstawą do budowy gospodarki odrodzonego państwa polskiego. Ten optymizm, w niespełna dwa lata po klęsce powstania styczniowego, był wtedy Polakom bardzo potrzebny.

W 155 rok istnienia „Przegląd Techniczny” wchodzi jako miesięcznik z tym samym przesłaniem, jakie przyświecało jego twórcom – praktykom pozytywizmu. Przesłanie to samo, ale treści muszą odpowiadać współczesności.Liczymy na naszych wypróbowanych czytelników, autorów oraz członków stowarzyszenia Klub Złotego Inżyniera Przeglądu Technicznego, że włączą się w kształtowanie „Przeglądu Technicznego” zarówno pod względem treści, jak i formy, o co zawsze dbały kolejne zespoły redakcyjne. „Przegląd Techniczny” był jednym z pierwszych w polskich czasopism, który skomputeryzował technikę składu już na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia.

Nie możemy dopuścić do tego, by po pandemii zostały jedynie popioły i zgliszcza, jakby to górnolotnie wyrazili dziewiętnastowieczni założyciele „Przeglądu Technicznego”. Zachęceni optymizmem i pozytywistycznym myśleniem z nadzieją na pokonanie COVID-19 przez masowe (oby!) szczepienia, szykujemy się do kolejnej uroczystej gali kończącej plebiscyt o tytuł Złotego Inżyniera 2020. Wierzymy, że uda się ją zorganizować w „realu”.
.

To wielki sukces techniki i jej twórców, że możemy pracować i uczyć się pomimo zamknięcia w domach. Wszyscy jednak czekamy na moment, w którym z tych zamknięć wyjdziemy. Co wcale nie oznacza, że zrezygnujemy z pracy zdalnej, ma ona bardzo wiele zalet, pod warunkiem, że będzie wyborem a nie przymusem.

Początek Nowego Roku to okazja do snucia planów, podejmowania nowych zadań, co na ogół robimy na wyrost, zachęcani optymizmem. Dobrze byłoby, aby nie zabrakło go nam i teraz. Nadzieję, stworzoną przez szczepionkę gaszą w wielu z nas doniesienia o mutacjach koronawirusa. Wprawdzie o nich epidemiolodzy mówili od początku pandemii, to jednak coraz powszechniejsze nieuznawanie autorytetów spowodowało, że mówiąc kolokwialnie, puszczaliśmy tę informację mimo uszu. Trudno to zrozumieć w XXI w. gdy nauka oraz technika odgrywają tak wielką rolę.

Dlatego wierząc, że to właśnie one pomogą nam wyjść ze stanu epidemicznego życzę przede wszystkim, abyśmy w Nowym Roku powrócili do dyskusji naukowych bez podtekstów ideologicznych i politycznych. By w dyskusjach naukowych przeważało mickiewiczowskie „szkiełko i oko”, a w relacjach międzyludzkich „czucie i wiara”. A naszemu 155 letniemu staruszkowi „Przeglądowi Technicznemu”, by jak zawsze przetrwał trudne czasy i wraz ze społecznością techniczną znalazł właściwą drogę rozwoju tak, byśmy mogli świętować kolejne jubileusze.

Ewa Mańkiewicz-Cudny


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl