W numerze 9-10/2019

ZAMÓW
ŚWIATOWY DZIEŃ SPOŁECZEŃSTWA INORMACYJNEGO 2019

Trzeba się porozumieć

Gospodarka cyfrowa jest obszarem skupiającym działania wielu, często bardzo wzajemnie odległych (w różnym sensie) aktorów. Procesy wytwarzania różnią się zasadniczo swoją charakterystyką od rynkowych, a przecież nie można również pominąć aspektów społecznych (w tym uwarunkowanych kulturowo), komunikacyjnych (medialnych) czy edukacyjnych związanych z tymi działaniami.

prof. dr hab. Marek Niezgódka,dyrektor Centrum Cyfrowej Nauki i Technologii Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie


Obchody ŚDSI

Światowy Dzień Społeczeństwa Informacyjnego (ŚDSI) został ustanowiony 27.03 2006 r. przez Organizację Narodów Zjednoczonych, w miejsce obchodzonego wcześniej 17 maja Światowego Dnia Telekomunikacji. Łącząc dawne określenie święta obchodzonego w tym terminie z nową nazwą przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (International Telecommunication Union, ITU), postanowił obchodzić 17 maja jako Światowy Dzień Telekomunikacji i Społeczeństwa Informacyjnego (ŚDTiSI). Obie nazwy: ŚDSI i ŚDTiSI są stosowane zamiennie, stosownie do okoliczności i aktualnej tematyki.

Marek Hołyński,  wiceprezes PTI ds. wydarzeń cyklicznych i współpracy z zagranicą


Czy standardy nas uratują?

Tegoroczne obchody Światowego Dnia Telekomunikacji i Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce, organizowane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich, połączone są z uroczystościami 100-lecia SEP, których mocnym akcentem był kwietniowy III Kongres Elektryki Polskiej.

jaz.


Przemysł 4.0 – istota transformacji

Pojęcia Przemysł 4.0 (i4.0), Gospodarka 4.0 i Społeczeństwo 5.0 powstały w wyniku badań nad zmianami, jakie niesie za sobą rozwój nauki i techniki. Sugerują, że jesteśmy u progu wielkiego przełomu. Sieci 5G to zapowiedź transformacji sieci komunikacji elektronicznej. Razem stanowią opis rzeczywistości pozwalający na roztoczenie szerszej wizji. Jej motywem przewodnim jest wynalazek sztucznej inteligencji (AI).

dr inż. Jarosław Tworóg,  wiceprezes Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji


INŻYNIER

Sumienie przestrzeni – geodeci przed nowymi wyzwaniami

Z dr. hab. inż. Januszem Walo, prof. uczelni, prezesem Stowarzyszenia Geodetów Polskich, prorektorem ds. studenckich Politechniki Warszawskiej, rozmawia Marek Bielski.


Wielkie inwestycje II RP (7): Przebudowa węzła kolejowego warszawskiego

W poprzednich numerach Przeglądu Technicznego przytoczyliśmy (PT nr 29-32/1919) fragmenty wybrane z odczytu inż. S. K. Drewnowskiego na temat „Polityki przemysłowej rządu polskiego”, wygłoszonego 30.06.1919 r. w Stowarzyszeniu Techników w Warszawie. W tej polityce za jedno z najważniejszych zadań na ziemiach polskich wyzwolonych spod trzech zaborów uznano rozbudowę sieci połączeń kolejowych. Poniżej przytaczamy fragmenty z PT nr 39/1921 o przebudowie węzła kolejowego w stolicy, zachowując oryginalną pisownię.

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski


INFOTECHNOLOGIE

Gotowi na cyfrową rewolucję?

Nowe zagrożenia pojawiają się dzisiaj szybciej, niż rośnie ich świadomość i gotowość do reagowania. Cyberataki są powszechnym zjawiskiem wśród firm działających w Polsce. Co czwarte przedsiębiorstwo zanotowało wzrost cyberataków. Jednocześnie ledwie ponad połowa opracowała procedury reagowania bądź plany zarządzania kryzysowego. Większość firm przyznaje przy tym, że monitoruje bezpieczeństwo w nieregularny sposób.

if


NAUKA

Techno – ethos – zagrożenia?

Z prof. dr. hab. inż. Andrzejem Krawczykiem, prezesem Polskiego Towarzystwa Zastosowań Elektromagnetyzmu, rozmawia Marek Bielski.


Instytut Technologii Materiałów Elektronicznych ogłosił na początku 2019 r., że przewiduje osiągnięcie pozycji jednego z liderów w produkcji grafenu płatkowego. Jest to wiadomość zaskakująca, gdyż zdążyliśmy się już przyzwyczaić do myśli, że polski program grafenowy zakończył się porażką. Tak nie jest – grafen się nie poddaje i ciągle jest szansa na sukces komercyjny w skali europejskiej.

oprac. jaz.


W artykule zaprezentowano ocenę DMF jako perspektywicznego biopaliwa drugiej generacji. Przedstawiono jego podstawowe właściwości chemiczne na tle komercyjnego biopaliwa jakim jest bioetanol. Zaprezentowano również możliwości surowcowe do wytwarzania tego paliwa. Przeanalizowano również możliwości zastosowania DMF we współczesnych silnikach spalinowych wraz z odwołaniem się do istniejących badań emisyjnych. Zwrócono także szczególną uwagę na wpływ na środowisko wynikający z zastosowania DMF jako biopaliwa lub biokomponentu silnikowego.

mgr Paulina Luiza Grzelak, Instytut Transportu Samochodowego


INNOWACJE

Kropki kwantowe wychodzą z laboratoriów. Wkrótce będziemy mieli okazję do zapoznania się z ich zastosowaniami, które mogą nas zaskoczyć. Z informacji podawanych przez firmę ML System wynika, że przygotowuje się ona do produkcji okien z szybami zespolonymi zawierającymi warstwę kropek kwantowych jako fotowoltaicznych generatorów prądu elektrycznego.

jaz.


Dosięgnąć sprawności

Dużo mówi się dzisiaj o zwiększaniu możliwości pracy osób niepełnosprawnych. Ogromne pieniądze inwestuje się w przystosowanie stanowisk, elementów urbanizacji czy samochodów do potrzeb osób niepełnosprawnych. Każde takie działanie, choć niezwykle potrzebne, generuje jednak duże koszty. Jednym z tańszych i prostszych pomysłów może być „wózek inwalidzki wspomagający samodzielność osób niepełnosprawnych”. Jest to rozwiązanie zaproponowane przez ucznia Zespołu Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim, dzisiaj już studenta Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Michał Zwierz, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, kierunek Automatyka i Robotyka

Paweł Sobczak, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Wydział Społeczno-Techniczny; Zespół Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim


Kiedy w 1894 r. Louis Antoine Krieger zaczął produkować elektrycznie napędzane pojazdy, wprowadził rozwiązanie, które wcześniej było stosowane w niektórych pociągach elektrycznych.

Maciej Kamyk


INFRASTRUKTURA

Gdyby rozpisać konkurs na najbardziej niderlandzkie słowo, prawdopodobnie wygrałoby krótkie, ale dobitne dam, czyli tama. Ilustruje wielowiekowe zmagania Holendrów z wodą. I zarazem oddaje symbolicznie hołd ludziom wychodzącym zwycięsko z tej wciąż wymagającej heroizmu wodnej batalii.

Anna Bielska, Marek Bielski


ZDROWIE

Wyspy dnia jutrzejszego

Czy chorzy na cukrzycę typu 1 będą mogli kiedyś funkcjonować normalnie i nie będą skazani na przyjmowanie insuliny do końca życia? Polscy naukowcy wydrukowali w technice 3D pierwszy na świecie prototyp bionicznej trzustki.

Irena Fober


WSPOMNIENIE

Jan Lech Lewandowski (1926–2019)


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia


Co pan na to, inżynierze? Brno znowu ważne


Felieton. Polska w cyfrze


Filozofia pojęć technicznych (138): Rekonstrukcja


Giełda wynalazków i projektów. Nadążyć za Kopernikiem


Wino dla inżyniera (218): Winne ciekawostki (2)


Parlament 500 milionów. 450 lat plastikowej butelki. Acta 2, cenzura czy sprawiedliwy podział zysków?


Recenzja PT: Intrygujące dzieje polskiej elektryki


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2019": Katarzyna Bialik-Wąs, Bolesław Krystowczyk


Wątpię więc jestem. Ludzkie oblicze


Efekty-defekty


Sygnały o technice


Zmieniły Polskę

Przez swoją ponad 1000-letnią historię Polska i Polacy czuli się związani cywilizacyjnie z Europą Zachodnią. Po odzyskaniu w 1918 r. własnej państwowości nasza polityka i ambicje kulturowe zdecydowanie ciążyły ku Zachodowi. Było to zrozumiałe zarówno z powodu utraty dużej części przedrozbiorowych ziem wschodnich, jak i z faktu, że na Wschodzie powstało państwo ideologicznie obce – ZSRR, mające takie same wielkomocarstwowe ciągoty jak Rosja carska. Wprawdzie zawarte przez II RP sojusze wojskowe, które miały nas uchronić przed agresją Niemiec i Rosji (dawnych zaborców), nie sprawdziły się, to kulturowo i gospodarczo Polska w dwudziestoleciu międzywojennym związała się z Zachodem i dokonała ogromnego skoku cywilizacyjnego. Co nie oznacza, iż  przez te 20 lat osiągnęła poziom gospodarczy krajów zachodnich.

Układy w Jałcie i Poczdamie – oddanie Polski pod wpływy radzieckie – były dla Polaków szokiem i na blisko pół wieku oddaliły nas od demokracji zachodnioeuropejskiej. Był to niezwykle trudny czas dla Polaków. Z przyczyn politycznych wielu rodaków, pomimo narażania życia i zdrowia w walce zbrojnej z Niemcami u boku aliantów, musiało pozostać na emigracji. Ci, co wybrali powrót do kraju lub tu w kraju walczyli z okupantem, stawiając mu czynny opór i narażając nie tylko siebie, ale i swoich bliskich, zostali po wojnie uznani za wrogów. Na pewien czas ruch wolnościowy i aspiracje prozachodnie zostały uśpione, co nie znaczy, że zapomniane.

Po zmianie ustrojowej w 1989 r., osiągniętej dzięki determinacji ponad 10-milionowej rzeszy członków „Solidarności”, wszystkie nasze marzenia o Polsce w rodzinie zachodnich państw Europy powróciły. Polska bezkrwawa rewolucja, która zapoczątkowała rozbicie obozu sowieckiego, przyniosła Polsce wielkie uznanie w Europie i świecie. Warto o tym pamiętać
w 30. rocznicę obrad Okrągłego Stołu, 20-lecie przystąpienia Polski do NATO i 15-lecie wejścia do Unii Europejskiej. Wydarzenia te zmieniły polską ekonomię i gospodarkę, stosunki społeczne, a nawet kulturę. Staliśmy się demokratycznym państwem prawa. Te ważne wydarzenia po 4 czerwca 1989 r. ponownie włączyły nasz kraj w krąg Zachodniej Europy i jej wartości.

Już w marcu 1990 r. ówczesny minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski stwierdził, iż Układ Warszawski (do którego wówczas Polska jeszcze należała) przestanie istnieć wraz z wypracowaniem nowego systemu bezpieczeństwa dla Polski, uwzględniającego nasze członkostwo w NATO. I to stało się 12 marca 1999 r., kiedy Polska wspólnie z Czechami i Węgrami zostały członkami Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Jednocześnie rozpoczęliśmy starania o członkostwo w Unii Europejskiej. Postawiło to ogromne zadania, i to nie tylko przed klasą polityczną, ale przed całym społeczeństwem. Trzeba było zmieniać prawo oraz dostosowywać gospodarkę, czyli praktycznie wszystkie obszary aktywności państwa i jego obywateli. Dużo do zrobienia mieli również inżynierowie. To oni w dużej mierze musieli dostosować naszą gospodarkę do standardów europejskich i wyzwań konkurencyjnych.

Traktat akcesyjny został przyjęty większością głosów przez Parlament Europejski 9 kwietnia 2003 r., a pięć dni później jednomyślnie przez Radę Unii Europejskiej. 16 kwietnia w Atenach podpisano traktat akcesyjny, a 1 maja 2004 r. Unia Europejska zyskała 10 nowych członków: Cypr, Czechy, Estonię, Litwę, Łotwę, Maltę, Polskę, Słowację, Słowenię i Węgry. To doniosłe wydarzenie poprzedziło u nas dwudniowe referendum (03-04.06.2003 r.), w którym do urn poszło 58,85% uprawnionych do głosowania. Aż 77,45 % głosujących powiedziało tak. I to wysokie poparcie naszej obecności w UE trwa nadal. Powinni o tym pamiętać wszyscy, którzy Unię Europejską traktują jako „ciało obce”, zapominając iż Unia to również my – Polska!

Warto też przypomnieć, iż od 1 maja 2004 r. do sierpnia 2018 r. otrzymaliśmy z UE 153,3 mld euro, a wpłaciliśmy 50,5 mld. Euro. W wymiarze finansowym Polska zyskała prawie 103 mld euro, czyli ok. 440 mld. zł. Oczywiście członkostwa w UE nie można mierzyć jedynie korzyściami finansowymi. Obecność w tej europejskiej rodzinie wzmacnia naszą pozycję i bezpieczeństwo w świecie, daje wiele możliwości obywatelom, co bardzo doceniają ludzie młodzi, studiujący w renomowanych uczelniach zagranicznych. Dla tych, którzy pamiętają „brak możliwości” w PRL-u wyjazdów poza granice kraju, 1 maja 2004 r. dał szanse osobistego poznania tradycji, kultury i zabytków Europy bez wiz i kontroli granicznych.

Ten numer „Przeglądu Technicznego” trafi do Państwa na kilkanaście dni przed wyborami do Europarlamentu. Niestety, do chwili oddania go do druku, kampania wyborcza kręci się wokół bieżących, często bardzo partykularnych spraw krajowych. A szkoda, bo przyszłość Europy zdeterminuje cywilizacyjny rozwój i poziom życia Europejczyków, a więc nas, naszych dzieci i wnuków.

Dlatego naszym obowiązkiem jest pójście do urn (26 maja br.) i wybór ludzi z nowoczesną wizją Domu Europejskiego, uwzględniającą zarówno kulturowe i historyczne tradycje zamieszkujących go narodów, jak również wyzwania 4 rewolucji przemysłowej (Przemysł 4.0).

Ewa Mańkiewicz-Cudny


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl