Na ścieżce do Zielonego Ładu


13-03-2021 18:26:17

Na ścieżce do Zielonego Ładu

Od czasu ogłoszenia przez Komisję Europejską nowej strategii do  2050 r. – European Green Deal, czyli Europejskiego Zielonego Ładu, organy unijne opracowują sposoby i metody osiągnięcia neutralności klimatycznej w złożonej rzeczywistości gospodarczej i społecznej oraz uniezależnienia wzrostu gospodarczego od zużycia surowców.

Ostatni kwartał zaowocował dwoma projektami zachęcającymi  wszystkich mieszkańców Unii do kreatywnego udziału w ulepszaniu codziennego funkcjonowania społeczności, przy jednoczesnej dbałości o środowisko naturalne. Pierwszy z nich to Europejski Pakt na rzecz Klimatu (9.09.2020 r.). Uczestnicy,  za pośrednictwem nowo utworzonej strony internetowej https://europa.eu/climate-pact/index_pl, są zachęcani do kontaktów i wymiany pomysłów w zakresie poprawy klimatu w codziennym życiu.

Proponowane są również kanały komunikacji przez popularne serwisy społecznościowe. Są to przestrzenie wymiany informacji, szukania rozwiązań, odbywania debat i popularyzacji wydarzeń,  do tworzenia których  zachęcani są odwiedzający strony www. Opublikowano otwarte zaproszenie do obejmowania funkcji ambasadorów paktu – mają oni aktywnie działać w swoich społecznościach: zapewniać wiedzę, promować, inspirować, aktywizować i wspierać działania służące poprawie klimatu, a także pozostawać w łączności między zainteresowanymi i Komisją Europejską. Interakcja z obywatelami na szczeblu lokalnym zwiększy szanse na dostrzeżenie i wykorzystanie nowych możliwości oraz pomoże w wypracowaniu schematów,  będących  wynikiem wdrażania Zielonego Ładu.

W styczniu w fazę projektową wkroczyła zapowiadana wcześniej inicjatywa pn. „Nowy europejski Bauhaus”. Konieczne są nie tylko pomysły, ale też ustalenie priorytetów działania i umożliwienie kontaktów zainteresowanym. W zakres nowego Bauhausu wchodzi ekologia, kultura i gospodarka, a celem jest połączenie estetyki ze zrównoważonym rozwojem. Chodzi więc o zaangażowanie społeczności, firm i organizacji w opracowywaniu harmonijnego, zmodernizowanego otoczenia.  https://europa.eu/new-european-bauhaus/index_en.

W ramach inicjatywy, w trzecim kwartale br., będą ogłoszone zaproszenia do składania wniosków z pomysłami – pięć wybranych projektów otrzyma wsparcie w realizacji zgłoszonych koncepcji. Marija Gabriel, komisarz ds. innowacji, badań naukowych, kultury, edukacji i młodzieży, stwierdziła: Celem przyświecającym inicjatywie nowego europejskiego Bauhausu jest opracowanie innowacyjnych ram wspierających, ułatwiających i przyspieszających transformację ekologiczną, poprzez połączenie zrównoważonego rozwoju i estetyki. Tworząc pomost między światem sztuki i kultury z jednej strony, a światem nauki i technologii z drugiej, zaangażujemy całe społeczeństwo.

Start zamkniętego obiegu

W osiągnięciu założeń Zielonego Ładu priorytetowe znaczenie ma gospodarka zamkniętego obiegu. Pierwszym działaniem jest propozycja KE w sprawie zmian regulacji dotyczących baterii. Według szacunków do 2030 r. rynek będzie wymagał 14 razy więcej baterii, z czego ok. 1/6 ma być użytkowana w  Unii. Zwiększone zapotrzebowanie spowodowane jest m.in. wciąż rosnącym zainteresowaniem dobrami elektronicznymi i elektromobilnością. Oczywistą konsekwencją jest podwyższony popyt na surowce. Przeciwwagę stanowić mają przepisy o ponownym użyciu baterii i recyklingu. Znaczenie ma również fakt, że obecnie rozwój techniczny i technologiczny daje nadzieję na łatwiejsze przystosowanie firm do zmieniających się warunków na rynku i możliwości oferowania nowatorskich rozwiązań. Rozwiązania prawne z kolei zagwarantują firmom perspektywę, że ich inwestycje będą opłacalne, bo wykorzystywane. Nowe przepisy mają oczywiście obowiązywać w stosunku do wszystkich baterii, wprowadzanych do obrotu na rynek unijny.

Odzyskiwanie

Duży nacisk położono na etap początkowy. W cyklu życia baterii pozyskiwanie surowców i produkcja mają znaczący wpływ na środowisko. Fazę użytkowania powinna cechować trwałość, zrównoważenie i wydajność. Planowane jest też zwiększenie udziału zbieranych, zużytych baterii – do 2030 r. ma to być 70% przenośnych i 100% innych (przemysłowe, akumulatory samochodowe). Producenci będą też zobowiązani do montowania produktów w taki sposób, żeby można było je usunąć z urządzenia (i zastąpić nowymi). Substancje niebezpieczne mają mieć określony udział w produkcie. Ich odzyskiwanie i ponowne użycie zmniejszy popyt na nowe surowce.

Na producentów nałożone zostaną obowiązki sprawozdawcze. Informowanie ogólnie zajmuje ważne miejsce w planowanych regulacjach. Od lipca 2024 r. będzie wymagane dokładne etykietowanie, zawierające informacje nt. śladu węglowego, a od 2026 r. o klasie efektywności (emisja dwutlenku węgla). Powstanie również system elektronicznej wymiany informacji, a duże baterie będą miały „paszporty”.

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności przedstawiła w lutym br. sprawozdanie na temat planu działań Komisji Europejskiej, dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym. Potrzebne jest m.in. wytyczenie wiążących celów, możliwych do osiągnięcia w 2030 r., odnoszących się do zużycia materiałów i śladu konsumpcyjnego, które obejmą cykl życia wszystkich kategorii dóbr. To samo dotyczy udziału materiałów z recyklingu w poszczególnych sektorach i produktach. Zaapelowano też o rozszerzenie dyrektywy w sprawie ekoprojektu na produkty niezwiązane z energią – i to jeszcze w 2021 r.

Anna Bielska

Szacuje się, że konsumpcja materiałów na świecie w ciągu najbliższych 40 lat będzie podwojona, z kolei ilość wygenerowanych śmieci wzrośnie o 70% do 2050 r. Według raportu Global Resources Outlook z 2019 r. wydobywanie i przetwarzanie zasobów generuje połowę całkowitej emisji gazów cieplarnianych, powoduje też ponad 90% utraty różnorodności biologicznej i tzw. stresu wodnego. Obecnie, jak twierdzą autorzy raportu The International Resource Panel, mamy do czynienia z potrojeniem wydobycia surowców - mierzone od lat 70.

 

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl