Z historii Towarzystw Technicznych (14): II Zjazd Techników Polskich


10-01-2021 13:36:58

„Przegląd Techniczny” nr 10 z 1886 r. zamieścił obszerne sprawozdanie z II Zjazdu Techników Polskich, który odbył się we Lwowie w dniach 3–6 października 1886 r. Warto przypomnieć, czym zajmowało się polskie środowisko techniczne przed 135 laty, w okresie zaborów i w warunkach bardzo utrudnionej działalności. Poniżej przytaczamy wybrane fragmenty z tamtego sprawozdania, zachowując oryginalną pisownię.

W początku bieżącego miesiąca, podejmował Lwów w swoich murach, techników przybyłych ze wszystkich dzielnic Polski. Jakkolwiek otwarcie Zjazdu miało nastąpić w d. 3 października, to jednakże już od 1-go b.m. przybywać zaczęli goście, witani przez komitet zjazdowy, który się też zajął ich rozmieszczeniem. – Kolegów z Wielkopolski i Krakowa, oczekiwali Lwowianie na dworcu kolejowym. Prezes komitetu zjazdowego p. Kovats, powitał ich serdecznie przemową, na którą krótkiem a dosadnem przemówieniem, odpowiedział p. Grossmann. – Wszyscy uczestnicy Zjazdu otrzymali „Przewodnik z Krakowa do Lwowa, Podhorzec, Podwołoczysk, Brodów, Słobody Rungurskiej, Czerniowiec i po Lwowie”, ułożony bardzo starannie, na wzór Baedecker’a, odznaczający się bogactwem treści, i w którym dziejom m. Lwowa i jego budowlom, poświęcono oddzielne rozdziały. Liczne światłodruki, wykonane w zakładzie lwowskim p. Trzemeskiego, zdobią to dziełko, do którego dołączono też mapę Galicyi i dokładny plan m. Lwowa.

Obrady Zjazdu zagaił prezydent m. Lwowa p. Wacław Dąbrowski, w d. 3-m października o godz. 10, w wielkiej sali ratuszowej. Imieniem Komitetu zjazdowego, powitał zgromadzonych prezes tegoż komitetu p. Napoleon Kovats, podnosząc w dłuższem przemówieniu ważność techniki dla gospodarstwa społecznego. – W imieniu lwowskiej szkoły politechnicznej, wypowiedział kilka jędrnych słów obecny jej rektor p. Maryniak, a w imieniu gości wielkopolskich – prezes nowo zawiązanego Towarzystwa technicznego w Poznaniu, p. Napoleon Urbanowski.

Prezesem Zjazdu obrano p. Józefa Spornego z Warszawy. Na zastępców prezesa powołano pp. Napoleona Urbanowskiego, Stefana Kossutha, Justyna Głowackiego i Napoleona Kovatsa, a na sekretarzy pp. Karola Potworowskiego, Stefana Roguskiego, Władysława Kaczmarskiego i Pawła Stwiertnię.

Prezes p. Sporny, dziękując za wybór, zaznaczył, że chociaż pierwsze nasze zjazdy nie są może tak plenne pod względem naukowym, jak by to było pożądanem, to jednakże mają one swą doniosłość, jako zawiązek tych prac wspólnych, które ponawiane w przyszłości, obfitsze wydadzą owoce.

Następnie w imieniu Komitetu zjazdowego, zdawał sprawę z uchwał I-go Zjazdu p. Stwiertnia. Ze sprawozdania tego podnosimy, że uchwała I-go Zjazdu dotycząca reformy szkół średnich, wywołała dwie uchwały sejmu krajowego, a m. jedną, wzywającą rząd do wniesienia projektu ustawy, umożebniającej uczniom wybór kierunku dalszej pracy po ukończeniu nauk w szkołach średnich, – i drugą, dotyczącą wprowadzenia wykładu języka francuskiego jak przedmiotu obowiązkowego w szkołach realnych. – Natomiast, uchwały I-go Zjazdu, zalecającej towarzystwom techncznym zajęcie się zebraniem funduszów i wprowadzeniem w życie wydawnictwa dzieł technicznych, nie wykonano i poprzestano tylko na moralnem poparciu wydawnictw prywatnych.

Po zapisaniu się uczestników wiecu do odpowiednich sekcyj, posiedzenie zamknięto. Sekcyj tych było cztery, a m. ogólna, archtektoniczno-budownicza, inżyniersko-przemysłowa i słownikowa…

Sekcya I-a, dla spraw ogólnych, obradowała pod przewodnictwem p. Niedziałkowskiego, dyrektora budownictwa miejskiego w Krakowie. – Inż. Tuszyński uzasadniał w dłuższym przemówieniu, potrzebę obznajmiania młodzieży technicznej ze sprawami przemysłu krajowego, i oświadczył się za utworzeniem nowej katedry technologii zastosowanej, w politechnice lwowskiej. W rozprawach, które się wywiązały nad tym przedmiotem, przyjmowali udział pp. Krzem, Franke, Zajączkowski, Pożniak, Kossuth, Ihnatowicz. Przyjęto wniosek p. Pożniaka, osnowy następującej:

Zjazd wyraża życzenie, ażeby ustanowiona już docentura ekonomiii społecznej przy c. k. szkole politechnicznej we Lwowie, była jak najprędzej obsadzoną i ażeby wykład tego przedmiotu miał przeważnie kierunek przemysłowy, ze szczególnem uwzględnieniem wewnętrznego ustroju i warunków działalności

przedsiębiorstw przemysłowych.

Zjazd wyraża życzenie, ażeby c. k. Szkoła politechniczna we Lwowie, uzupełnioną została stacyami doświadczalnemi, odnoszącymi się do tych działów przemysłu, które są ważne dla kraju ze względów ekonomicznych”.

W uzupełnieniu sprawozdania, odczytanego przez p. Stwiertnię na I-m posiedzeniu walnem, i przesłanego następnie do Sekcyi I-ej, prof. Zajączkowski udzielił wiadomość że Rada szkolna uchwaliła wprowadzenie obowiązkowej nauki języka francuskiego poczynając od 3-ej klasy szkół realnych, i wykładu języka angielskiego jako przedmiotu nieobowiązującego. Sekcya, postanowiła powiadomić o powyższem, walne zgromadzenie.

W rozprawach nad szkołami przemysłowemi, brali udział pp. Kossuth, Klapkowski i Stwiertnia, i w wyniku takowych uchwalono wniosek następującej osnowy:

„Zjazd uznaje za niezbędne: 1) ażeby do Komisyi obradującej nad sprawą przeistoczenia szkół wydziałowych na szkoły przemysłowe, powołani zostali delegaci Szkoły politechnicznej, Krakowskiego Towarzystwa Technicznego i Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie; 2) ażeby w Komisji krajowej dla spraw przemysłu domowego i rękodzielniczego, zasiadali również technicy, i to mianowicie technicy pedagodzy”.

W sprawie organizacyi Szkoły politechnicznej, zabierali głos pp. Franke i Stwiertnia, poczem zapadła następująca uchwała:

„Drugi Zjazd techników polskich uznaje w interesie rozwoju lwowskiej Szkoły politechnicznej za rzecz konieczną, wydanie dla niej statutu organizacyjnego, w drodze ustawodawczej”.

Sekcya II, architektoniczo-budownicza, obradowała pod przewodnictwem p. Janowskiego. – P. W. Wdowiszewski – inspektor budownictwa miejskiego w Krakowie, zabrał głos w sprawie „zabezpieczenia zabytków budownictwa i przemysłu artystycznego w naszym kraju”. W rozprawach brali udział pp. Ramult, Kaczmarski, Bisanz, Zamorski, Baecker, Grossmann, Dzieślewski, Stryjeński, a wynikiem takowych były następujące wnioski referenta, przyjęte jednomyślnie.

II Zjazd techników polskich uchwala: 1) wystosowanie petycyi do ministerium oświaty w sprawie jaknajspieszniejszego zamianowania konserwatorów dla Galicyi w myśl projektu i wniosku, wypracowanego przez Akademię umiejętności w Krakowie; 2) wydanie, w jak najkrótszym czasie, w językach polskim i rusińskim,

całkowitego zbioru przepisów i rozporządzeń rządowych odnoszących się do konserwatorstwa, z potrzebnemi objaśnieniami przedmiotowemi, – w celu rozpowszechnienia tej broszury pomiędzy inteligencyą krajową…

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl