Nauka i przemysł – konieczna unijna synergia


18-12-2018 16:52:50

To były dwa bardzo pracowite i interesujące dni podczas których debatowali uczestnicy Europejskiego Forum Technologicznego (Katowice, 26 – 27.09.2018). Agenda Forum, które odbyło się w Międzynarodowym Centrum Kongresowym na terenie pokopalnianym, obejmowała kilkadziesiąt sesji i warsztatów, prezentacji oraz imprez towarzyszących, w tym Kongres energetyczny oraz konferencję górniczą.

Odbyły się też sesje poświęcone zastosowaniom nowych cyfrowych technologii w tak różnych dziedzinach jak: transport i motoryzacja, hutnictwo i chemia, energetyka i przemysł wydobywczy, ale także medycyna, czy gospodarka odpadami.

Horyzont Europa

Cele Forum wyznaczał temat i mówcy sesji inauguracyjnej „Od Horyzontu 2020 do Horyzontu Europa”. Tę sesję prowadził prof. dr hab. inż. Jan Szmidt – Rektor Politechniki Warszawskiej, przewodniczący Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Publicznych.

Wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin mówił o działaniach podjętych w ramach przyjętej przez rząd Strategii Odpowiedzialnego Rozwoju. „Jej celem jest zmiana modelu rozwojowego Polski – z kraju adaptującego technologie, do ich twórcy” – powiedział wicepremier Wskazał na ustawę o innowacyjności, tzw. Innovation Box – pakiet ulg podatkowych wspierających komercjalizację wyników badań opatentowanych w Polsce, a także Konstytucję dla Nauki (PT 21-22/2018). Zapowiedział też wdrożenie sieci badawczej ŁUKASIEWICZ. Zadeklarował, że udział Polski w programie Horyzont Europa będzie na poziomie co najmniej 3% (dziś 1%)

Uczestnicy Forum czekali z niecierpliwością na wystąpienie Carlosa Moedasa, Europejskiego Komisarza ds. Badań, Nauki i Innowacji. Zdaniem Komisarza o pozycji polskiej nauki w Europie wiele mówi wykorzystanie grantów Europejskiej Rady Nauki. Opiewają one na 3 mln euro każdy. Dzięki tym funduszom naukowiec, który je zdobył, może stworzyć własny zespół badawczy, we własnym kraju lub za granicą. - To są mininagrody Nobla - powiedział Moedas. Otrzymało je dotychczas już 14 polskich naukowców. Z kolei projektów z udziałem Polaków z programu ramowego Horyzont 2020 jest około 1500 za ok. 320 mln euro. „Podstawowym wyzwaniem jest przekładanie wyników badań podstawowych na biznes, na przedsiębiorczość. Chodzi o to, by wyniki naukowe przekuwać w nowe produkty, by powstawały startupy, a także nowe miejsca pracy.

Wystąpienie prof. dr hab. inż. Jerzego Buzka, Przewodniczącego Komitetu Przemysłu, Badań i Energii Parlamentu Europejskiego dotyczyło tytułowej synergii. W krajach Europy brakuje myślenia wspólnotowego, współpracy zwłaszcza na linii nauka – gospodarka. Dlatego prof. Buzek tak mocno akcentował potrzebę współpracy, wymiany informacji, wzajemnego współdziałania pomiędzy uczelniami i instytutami badawczymi, firmami i światem finansów, bo bez godziwych nakładów nie ma co myśleć o badaniach, innowacyjności i wdrożeniach.

„Polskiej Doliny Krzemowej” nie będzie – tak na wstępie stwierdziła Jadwiga Emilewicz, Minister Przedsiębiorczości i Technologii. Każdy kraj w zależności od potrzeb i możliwości tworzy swoje „zagłębia naukowe”, Polska także. Wart wyróżnienia jest rozwój badań medycznych w Polsce o czym mówił prof. Łukasz Szumowski, Minister Zdrowia. Zapowiedział powołanie Agencji Badań Medycznych.

Celem Agencji Badań Medycznych będzie finansowanie projektów badawczych wyłonionych w drodze konkursu; zlecanie prowadzenia badań naukowych dotyczących zarządzania, rozwoju i optymalizacji systemu ochrony zdrowia; wydawanie opinii i ekspertyz oraz inicjowanie i rozwijanie współpracy międzynarodowej w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu.<ramka>

Maximilian Steiert, Dyr. ds. Politycznych i Międzynarodowych, Fraunhofer GmbH zapoznał uczestników kolejnej sesji z perspektywami rozwoju przemysłu 4.0 w planach niemieckiego rządu i instytutów Fraunhofera. Na ten Instytut, jego rolę i osiągnięcia powołują się twórcy sieci ŁUKASIEWICZ. Kontrapunktem do wystąpienia dyrektora Steierta z Fraunhofer GmbH były zagadnienia współpracy ponadnarodowej w ramach europejskich sieci badawczych przedstawione na konkretnych przykładach przez gości prof. Macieja Chorowskiego, reprezentantów analogicznych instytucji z innych państw unijnych.

Zdrowie, odpady, transport

Na konferencji poświęconej innowacyjnej medycynie, którą przygotowały wspólnie Politechnika Wrocławska i Wojewódzki Szpital Specjalistyczny we Wrocławiu dyskutowano o wyzwaniach i barierach rozwoju medycyny innowacyjnej, roli nauk podstawowych w rozwoju nowych technologii, robotyce w medycynie, nowych technologiach leków, telemedycynie oraz medycynie sercowo-naczyniowej i regeneracyjnej. Zaprezentowano też zamierzenia rozwojowe i oferty polskich ośrodków badawczych i przemysłu medycznego. Partnerem Strategicznym tej konferencji były Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.

Jak zagospodarowywać odpady mówiono na sesji przygotowanej wspólnie przez Instytut Metali Nieżelaznych i Instytut Mechaniki Precyzyjnej i koncern KGHM Polska Miedź S.A. Głównym referatem problemowym była „Inżynieria gospodarki obiegu zamkniętego - recykling 4.0” prof. Markusa Reutera, Dyrektora Oddziału Helmholtz Institute for Resource Technology. Następnie dyskutowano o innowacyjnych technologiach recyklingu oraz zaprezentowano oferty produkcyjne w gospodarce obiegu zamkniętego czołowych polskich przedsiębiorstw przemysłowych

Konferencję na temat przyszłości transportu przygotowało Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji RP wraz z Politechniką Warszawską i Newagiem S.A. Rewolucja technologiczna w transporcie, jako warunek zrównoważonego rozwoju gospodarki światowej, nowe technologie w transporcie i wynikające stąd wyzwania i bariery oraz zamierzenia rozwojowe czołowych polskich przedsiębiorstw przemysłu transportu i usług transportowych to główne zagadnienia sesji.

Jak się znaleźć w rewolucji?

Największym zainteresowaniem uczestników Forum cieszyła się konferencja „Przez cyfryzację do wzrostu produktywności”, poświęcona Przemysłowi 4.0, której organizatorem była Politechnika Śląska, a partnerem ATENDE S.A. Wszechobecne wykorzystanie skomplikowanych czujników, rozbudowa bezprzewodowej komunikacji i sieci, wdrażanie coraz inteligentniejszych robotów i maszyn - jak i wykorzystywanie ogromnej mocy obliczeniowej przy stale malejących kosztach i rozwój analityki Big Data, Internetu rzeczy i technologii Blockchain - wpływają na zmianę sposobu wytwarzania towarów. Ta nowa, czwarta rewolucja przemysłowa. Jeśli polskie przedsiębiorstwa mają wejść na drogę Przemysłu 4.0, to niezbędne będą duże inwestycje, zmiany modeli biznesowych, baz danych itp. Już wyłaniają się problemy prawne dotyczące odpowiedzialności i własności intelektualnej, standardów i niedopasowania dotychczasowych kwalifikacji zawodowych. Przechodzenie do przemysłu 4.0 jest napędzane głównie przez producentów sprzętu i urządzeń, nie zaś stymulowane potrzebami klientów.

Z zainteresowaniem wysłuchano wprowadzenia i referatu prof. dr. hab. inż. Arkadiusza Mężyka – Rektora Politechniki Śląskiej pt. „Przełomowe technologie i perspektywy rozwoju technologicznego”, a także kontrowersyjnego w kilku punktach i ocenach wystąpienia Jana Staniłko, zastępcy dyrektora Departamentu Innowacji w Ministerstwie Rozwoju, który zaprezentował Polską Platformę Przemysłu Przyszłości.

Mówcy i prelegenci zastanawiali się, jaką formę przyjmie nowy model produkcji w Europie i jak może przyczyniać się do rozwoju gospodarczego ? Jakie kierunki w polityce gospodarczej są niezbędne do wdrożenia produkcji z wykorzystaniem sztucznej inteligencji ?

Ciekawą dyskusję panelową dotyczącą nowych technologii informatycznych i modeli produkcji oraz zagrożeń z nich wynikających oraz przyczyniających się do rozwoju gospodarczego prowadził prof. Piotr Moncarz ze Stanford University (USA). We wprowadzeniu do panelu podkreślał, że dziś konieczne jest tworzenie zespołów interdyscyplinarnych, z udziałem przedstawicieli nie tylko różnych dyscyplin w badanym obszarze, ale także z różnych nauk. Zaprosił do dyskusji Artura Juretko z Bombardier Transportation (ZWUS) Polska Sp. z o.o., Wolfganga Leindeckera z TTTech Computertechnik AG, Przemysława Wołkaz- ING Services Polska Sp. z o.o. oraz Vladyslava Kryvenko z Johnson Matthey Battery Systems.

Przemysł 4.0 został pokazany na przykładach w sesji prowadzonej przez prof. Annę Timofiejczuk - Prezes Zarządu Śląskiego Centrum Kompetencji Przemysłu 4.0. Uczestniczący w panelu szefowie firm przekazali wnioski oraz postulaty do środowisk naukowych.

Janusz Kowalski

Organizatorami Forum były: Polska Izba Gospodarcza Zaawansowanych Technologii, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT, Politechnika Śląska, Politechnika Warszawska, Politechnika Wrocławska, Instytut Metali Nieżelaznych, Instytut Mechaniki Precyzyjnej, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji RP, COIG S.A., Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE.

POLSKI PRZEMYSŁ 4.0 - WNIOSKI z raportu „Magazynu Gospodarczego” i „Nowego Przemysłu” na podstawie wyników ankiet:

  • Wprowadzanie rozwiązań Przemysłu 4.0 pokazuje wewnętrzne zróżnicowanie polskiego sektora przemysłowego. Pierwsi są globalni potentaci z szerokim zapleczem kapitałowym i technologicznym.
  • W pierwszej kolejności wprowadza się w życie te rozwiązania, które przynoszą najszybszy, wymierny zysk ewentualnie te, które pozwalają spełnić nowe normy i standardy.
  • Polski przemysł znajduje się pomiędzy rzeczywistością 3.0, a 4.0. Konkretne rozwiązania są wprowadzane „miejscowo''. Do rzadkości należy kompleksowe podejście.
  • Przemysł 4.0 zbliża firmę do rynku i klienta; daje zdolność elastycznego dostosowywania się do zmiennej koniunktury rynkowej i popytu.
  • Jakość i jej stabilizacja z jednej strony, a elastyczne dostosowanie się do zmiennych oczekiwań odbiorcy i skracanie serii produktów to dwa najczęściej wymieniane powody wprowadzania rozwiązań 4.0.
  • Koszt zwykle importowanych technologii jest „zachodnioeuropejski", a koszty pracy w Polsce - wciąż niższe niż na Zachodzie. To dla wielu firm istotna bariera opłacalności wdrożeń 4.0.
  • Przedsiębiorcy zauważają we własnym środowisku niedostatek otwartości na to, co nowe.
  • Dwa czynniki mogą w krajowych realiach przyśpieszyć proces wprowadzania w życie rozwiązań 4.0: spadające koszty rozwiązań technicznych, sprzętu i usług oraz wzrost kosztów pracy.<ramka>

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl