Nadzwyczajny Zjazd Techników Polskich


20-11-2018 20:55:32

Na podstawie uchwały Krakowskiego Zjazdu Techników Polskich kolejny, 7. Zjazd miał się odbyć w Warszawie w 1914 r. I wojna światowa zniweczyła podjęte plany i Zjazd postanowiono odłożyć. Nastąpił okres ciężkiej próby, nie tylko dla ludzi techniki pozbawionych możliwości zarobkowania, tracących energię i chęci do czynu. Widząc taki stan środowiska, Rada Stowarzyszenia Techników w Warszawie postanawia zwołać do Warszawy Nadzwyczajny Zjazd Techników Polskich (NZTP), aby zebrać rozproszonych po ziemiach polskich ko­legów, wspólnie omówić pilne sprawy odbudowy kraju, wy­mienić myśli i poglądy, podnieść upadającą energię, wzmocnić solidarność i rozwinąć samopomoc. Przegląd Techniczny (nr 19-20 z 15.05.1917 r.) opublikował obszerne sprawozdanie z NZTP w Warszawie, który odbył się w dniach 12-15.04.1917 r.

Z okazji setnej rocznicy odzyskania niepodległości przypominamy poniżej większość tego sprawozdania, które potwierdza szerokie spektrum tematów Zjazdu i wskazywanych przez techników, „świadomych roli w życiu narodu”, kierunków rozwoju kraju.

Już 11 kwietnia 1917 r. o godz. 8 wieczorem gmach Stowarzy­szenia Techników z trudnością mieści licznych członków Zjazdu, którzy zebrali się celem wzajemnego poznania i zbli­żenia. Komitet Organizacyjny nie przewidywał tak licznego na­pływu uczestników; na Zjazd zapisały się 944 osoby, wśród nich znalazło się 210 członków z 69 różnych miejscowości Polski. Uroczystość otwarcia Zjazdu nastąpiła nazajutrz, d. 12 kwietnia w wielkiej sali obrad Rady Miejskiej w Ratuszu o godz. 10 min. 15 rano. Wobec szczelnie zapełnionej sali, bez udziału przedstawicieli władz, przewodniczący Komitetu Organizacyj­nego p. Alfons Kuhn zagaja Zjazd przemówieniem, w którem wyjaśnia powody zwołania Zjazdu, wypowiada nadzieje Ko­mitetu Organizacyjnego i zawód jaki go spotkał przy uzy­skaniu pozwolenia na przybycie kolegów z ziem polskich i wre­szcie prosi uczestników, by mimo nielicznego udziału gości z Galicyi, Poznańskiego i Litwy przystąpili do pracy, mówiąc: „świadomi naszej roli w życiu narodu, w pracy nie będziemy ustawać, bo byśmy sami sobie szkodę przynieśli…".

POCZĄTEK OBRAD

Przewodnictwo obrad obejmuje dziekan Henryk Czopowski i udziela głosu prezesowi Stowarzyszenia Techników w Warszawie p. Piotrowi Drzewieckiemu. P. Drzewiecki wyraża żal z powodu nieobecności kolegów z Poznania, Lwowa, Krakowa i Wilna, a pragnąc zadokumentować duchową z nimi łączność, proponuje przesłanie im braterskiego pozdrowienia. W dalszym ciągu stwierdza, że mimo gwałtów dokonanych nad nami, nie zatraciliśmy duszy we­wnętrznej, siły twórczej i praw do bytu samodzielnego. Za­znacza, że udział techników w gospodarstwie narodowem jest niemal powszechny i nawołuje do solidarnej pracy dla dobra kraju.

W imieniu Zarządu m. st. Warszawy i Rady Miejskiej pre­zydent Zdzisław ks. Lubomirski w pięknych słowach wita Zjazd i życzy mu powodzenia w zbożnej, budującej pracy na dobro i pożytek młodych i powstających pokoleń. Imieniem Senatu Uniwersytetu Warszawskiego witał Zjazd dziekan dr Kryński, Stowarzyszenia Techników w Lu­blinie – p. Feliks Bańkowski, Lwowskiej Izby Inżynierskiej – p. Artur Hausner, Towarzystwa Przemysłowców Królestwa Pol­skiego – p. Stanisław Natanson, Krakowskiej Centrali Odbudo­wy Galicyi – p. Aleksander Szczepański, Związku Górników Pol­skich – p. Hieronim Kondratowicz, Towarzystwa Ogrodniczego Warszawskiego – p. Edmund Jankowski, Stowarzyszenia Tech­ników w Łodzi – p. Edward Wagner, Krakowskiego Komitetu Obywatelskiego Odbudowy Kraju – p. Jan Rakowicz, Stowarzy­szenia Przemysłowców Budowlanych – p. Gustaw Martens, Sto­warzyszenia Techników w Sosnowcu – p. Edmund Telakowski, Towarzystwa Popierania Drobnego Przemysłu Metalowego – p. Antoni Mencel, wreszcie p. Henryk Wielowieyski, jako przed­stawiciel wschodnich kresów Galicyi…

NOWE ZADANIA

Na plenarnych posiedzeniach wygłoszono referaty:

P. Stanisław Patschke: „Szkoły techniczne wyższe w związ­ku z przygotowaniem techników przemysłowych". Referent uzasadnia potrzebę stworzenia szkół technicznych zawodowych o wyższym poziomie i dla zachęcenia mło­dzieży do studyów w tych szkołach proponuje, aby lepszym z nich przyznać prawo udzielania wychowańcom tytułu „in­żyniera".

P. Stanisław Twardo: „Organizacya niższego szkolnictwa zawodowego w Królestwie Polskiem w chwili odbudowy kraju i państwa". Sprawa szkolnictwa zawodowego dotychczas traktowana była po macoszemu. Odczuwa się brak odpowiednich szkół i niedostateczne wykształcenie pracowników fabrycznych. Na­leży prawnie zobowiązać przemysłowców do posyłania prakty­kantów do odpowiednich szkół zawodowych uzupełniających. Organizacyę takich szkół mają podjąć gminy i miasta, które też powinny dostarczyć środków na ich utrzymanie.

P. Franciszek Sokal: ,,Zadania inspekcyi pracy". Referent stwierdza potrzebę zorganizowania inspekcyi jako organu wykonawczego, który powinien objąć wszystkie działy przemysłu krajowego i możliwie w najszerszym zakresie uwzględnić potrzeby klas pracujących.

P. Alfons Kuhn: ,,O współczesnych metodach elektryfikacyi krajów". Brak racyonalnego planu elektryfikacyi krajów polskich, rozbieżność podejmowanych prac wymaga utworzenia urzędu, który by objął kierownictwo nad elektryfikacyą, zbadał źródła naturalnej energii i ujął w swe ręce kontrolę nad celowością budowanych elektrowni, podjął starania celem obniżenia ko­sztów energii elektrycznej, tak nieodzownie potrzebnej do roz­woju drobnego przemysłu rodzimego.

P. Aleksander Szczepański z Krakowa: „O stanie obecnego przemysłu w Galicyi i o postulatach dla rozwoju jego potencjału”. Mówca charakteryzuje stan przemysłu galicyjskiego, wspomina o wysiłkach podejmowanych dla przejęcia przedsiębiorstw w ręce społeczeństwa polskiego i zawiadamia o niektórych pomyślnych wynikach. Brak środków finansowych i małe zainteresowanie się przemysłowców Królestwa Polskiego spra­wami gospodarczemi bliskiego nam kraju nie pozwala urzeczy­wistnić doniosłych zamierzeń. Referent nawołuje do wzajem­nego porozumienia się i przedsiębrania zabiegów dla unarodo­wienia naturalnych bogactw krajowych.

P. Władysław Michalski: Ustawa budowlana i odbudowa kraju”. Królestwo Polskie dotychczas nie posiadało własnej usta­wy budowlanej, w budownictwie panował chaos, który należy spiesznie usunąć. Prócz opracowania ustawy trzeba utworzyć biura porad budowlanych, celem podniesienia poziomu bu­downictwa krajowego i zachowania tradycyi, przy uwzględ­nieniu zasad hygieny oraz estetyki.

P. Jarosław Wojciechowski: „O inwentaryzacyi i opiece nad zabytkami”. Referent nawołuje do sporządzenia spisu posiadanych pamiątek wiekowej kultury polskiej i ocalenia tych resztek, które nie uległy naturalnemu zniszczeniu lub których obca nie dosięgła jeszcze ręka.

P. Zygmunt Wóycicki: „O zagadnieniach technicznych w związku z tradycyą naszą przy odbudowie miast i wsi”. Prelegent mówi o potrzebie scalania gruntów i wydaniu bezzwłocznie tymczasowych przepisów budowlanych, zanim krajowa ustawa uzyska moc prawną. Konieczne jest uzgod­nienie tradycyi z przepisami hygieny, należy rozwinąć agitacyę celem uświadomienia szerokiego ogółu o zasadach racyonalne­go budownictwa.

P. Marceli Jeżowski:O znaczeniu miernictwa dla kraju”.

P. Stanisław Rutkowski: „Zasady pomiarów miast”. Obydwaj referenci omawiają potrzebę dokonywania po­miarów miast i wykazują, że powinny być one sporządzane przez geometrów, będących na służbie miejskiej lub państwo­wej. Przed przystąpieniem do jakichbądź projektów odbudowy należy wykonać plany sytuacyjne i niwelacyjne. Uznają za niezbędne założenie uczelni, która by kształciła mierników i ge­odetów.

P. Aleksander Zagrodzki: „Stan naszego pożarnictwa i or­ganizacyę samorządowe”.

P. Zdzisław Rauszer: „Zadania prawodawstwa miar w Pol­sce i ich związek z potrzebami techniki”. Referent wzywa do spiesznego ujednostajnienia miar w Polsce, utworzenia pań­stwowej instytucyi dla badania i sprawdzania miar oraz przy­rządów mierniczych.

P. Ksawery Gnoiński: „Ekspertyzy techniczne, sądy arbi­trów i arbitraże międzynarodowe”. Prelegent uzasadnia po­trzebę opracowania przepisów normujących działalność arbi­trów i ułożenia listy imiennej rzeczoznawców na użytek władz sądowych.

P. Emil Sokal: „Odbudowa kraju w związku z uzdrowotnieniem miast polskich”. Referent wskazuje na potrzebę utwo­rzenia przy administracyi państwowej wydziału, który by oprócz porad w sprawie budowy kanalizacyi i wodociągów udzielał gminom zasiłków pieniężnych na ich wykonanie z funduszów państwowych. Stwierdza brak ustawy o sanitarnej ochronie wód i wnosi, aby eksploatacyę kanalizacyi i wodociągów w więk­szych zbiorowiskach wzięły w swe ręce organa samorządne.

P. Czesław Świerczewski z Łodzi: „Kilka słów o potrzebie gazownictwa w naszych miastach i miasteczkach”. W Króle­stwie na 116 oficyalnie uznanych miast i miasteczek mamy tylko 6 gazowni, w Niemczech liczymy 1600 gazowni na 3000 osad ludzkich, w Anglii nie ma wsi, w której nie byłoby gazu. Elektryczność i gaz dopełniają się wzajemnie. Zagranicą stale stosują gaz do gotowania a często i do ogrzewania. Miasta osią­gają wielkie korzyści z gazowni, a więc: materyalną dla kas miejskich, gospodarczą dla mieszkańców; korzyści w kierunku podniesienia higieny – wzmocnienia przemysłu krajowego, a wreszcie taniego materyału opałowego. Referent dochodzi do wniosku, że gazownictwo jest poważnym czynnikiem uprze­mysłowienia kraju. Przy odbudowie państwa w nowym ukła­dzie stosunków gospodarczo-kulturalnych nie należy lekcewa­żyć tego czynnika i trzeba popierać rozwój gazownictwa w kraju.

P. Edward Opęchowski: „Oświetlenie elektryczne naszych miast i miasteczek”.

P. Feliks Bańkowski. „Przemysł gazowy a bogactwo kraju”.

P. Tadeusz Ruśkiewicz z Kielc: „Projekt banku inwestycyj­nego w związku z podniesieniem kultury przemysłowej i gospo­darczej w Polsce”. Prelegent jest zdania, że sprawa odbudowy kraju, zniszczonego przez wojnę, winna się oprzeć na trwałych podstawach i sądzi, że powołanie w tym celu do życia banku, jako instytucyi mającej być dźwignią dla rozwoju kultury przemysłowej, jest pilną i doniosłą sprawą.

P. Artur Hausner ze Lwowa: „Odbudowa kraju a reemigracya". Miarą rozrostu osadnictwa polskiego we wschodniej części Stanów Zjednoczonych służą następujące liczby: Chicago liczy 400 000, Detroit, Nowy Jork, Buffalo, Milwaukee i Cleweland po 100 000, a wreszcie Boston i Filadelfia po 50 000 Polaków. Emigracyę mówca dzieli na trzy grupy: 1-sza najstarsza przedstawia żywioł już zamerykanizowany, trudno liczyć na nią, jako reemigrantów; 2-ga  to wychodźcy z przed 20 lat z Galicyi i Królestwa, wiele węzłów łączy ją z Polską, aczkol­wiek powoli wsiąka w nowe środowisko, ostatnia – emigracya zarobkowa, chętnie wróci ona do Ojczyzny w chwili wła­ściwej. Gdyby sprawę reemigracyi ujęły w swe ręce poważne organizacye polskie i działały w porozumieniu z amerykańskiemi, możnaby ściągnąć do kraju nie tylko kapitał, lecz i pożą­dane siły ludzkie, które łatwo dostosują się do nowych wa­runków.

P. Andrzej Wierzbicki:O współdziałaniu technika pol­skiego w polityce ekonomicznej kraju”. Referent w dłuższem przemówieniu omawia warunki nieodzowne dla uprzemysłowienia kraju. Wierzy, że technik polski postawiony w należytych warunkach spełni swe posłannictwo i potrafi przy współdziałaniu robotnika polskiego podnieść wytwórczość przemysłową na wyżyny i zapewnić jej rynki nie tylko wscho­du lecz i zachodu.

P. Jan Dmochowski: „Rozwój techniki i przemysłu, jako zasadniczy czynnik niezależności Polski”.

DZIAŁ BUDOWNICTWA

Wygłoszono referaty: P. Karol Osterloff z Włocławka: „Budownictwo na Ku­jawach”; P. Konstanty Jakimowicz: „Zogniskowanie współczesnej architektonicznej myśli polskiej”; P. Władysław Jabłoński: „O materyałach budowlanych”; P. Szczepan Szczeniowski: „O utworzeniu doświadczalni do badań materyałów i naukowo-praktycznych studiów”. Dwaj ostatni referenci uznają potrzebę utworzenia krajo­wej doświadczalni w Warszawie, opracowania norm wytrzy­małości materyałów, zorganizowania inspekcyi do czuwania nad dobrocią zasadniczych materyałów budowlanych, produko­wanych w kraju.

P. Wacław Paszkowski: „Motywy gospodarcze stosowania żelbetu przy odbudowie kraju”. Remont i asekuracya budowli unieruchomiają pewne zasoby sił finansowych kraju, należy zatem używać przy odbudowie kraju materyałów trwałych i niepalnych, a w szczególności konstrukcyi żelbetowych w prze­myśle i komunikacyach lądowych i wodnych.

P. Alfred Dickstein:Słownictwo budowlane polskie”. P. Gustaw Trzciński: „Ustawa budowlana miejska”; P. Stanisław Portner: „Polityka mieszkaniowa”; P. Władysław Dobrzyński: „O odbudowie siedzib ludz­kich”. Ostatni trzej referenci w swoich odczytach mówią, jak mają być odbudowywane miejscowości, częściowo lub cał­kowicie przez działania wojenne zniszczone, i proponują, by projekty prywatne harmonizowały z planem ogólnym danej miejscowości.

P. Edmund Langner: „O przemyśle ceglarskim w Króle­stwie Polskiem”. Popieranie krajowego wyrobu cegły i da­chówek i należyte rozwinięcie wytwórczości może być usku­tecznione po wyszkoleniu robotnika, pomocnika technicznego, i całego personelu w odpowiednich szkołach zawodowych.

P. Juliusz Kłos: „Program i działalność kursów odbu­dowy”.

P. Stefan Szyller: „Zasadnicze cechy odrębności architek­tury polskiej”. Prelegent w dłuższym odczycie, ilustrowanym obficie przezroczami, zaleca odbudowywać kraj polski w du­chu polskim, badać zabytki naszej przeszłości, aby w nowych tworach, przystosowanych do obecnych potrzeb życia, zacho­wać rasową odrębność i ciągłość wielowiekowej kultury polskiej.

P. Edward Eber: „O regulacyi i zabudowaniu miast i miasteczek”. Referent porusza w odmiennej formie temat, omawiany już w uprzednich odczytach.

P. Gustaw Martens: „Łączność najbliższych zadań i wspól­ność interesów świata technicznego i przemysłu budowlanego”. Mówca zwraca uwagę na wspólność interesów zawodo­wych pomiędzy technikami a przemysłowcami budowlanymi, proponuje stworzyć organizacyę, która by w pierwszej mierze przeciwdziałała spekulacyi pośrednictwa i zajmowała się kup­nem i odsprzedażą materyałów budowlanych a jednocześnie dbała o podniesienie wykształcenia zawodowego pracowników przemysłu budowlanego.

P. Mieczysław Szpikowski: „Przedsiębiorcy a odbudowa kraju”.

P. Tadeusz Zieliński: „O konkursie na Wielką Warszawę”. Referent uznaje za wskazane, aby zarządy miast i miaste­czek za pośrednictwem Koła Architektów przy Stowarzysze­niu Techników w Warszawie, o ile możności na drodze konkur­su, uzyskiwały plany regulacyjne. P. Stefan Domaradzki: „Ujednostajnienie systemu pracy w przemyśle budowlanym”. Zostaniemy wolni, lecz na gruzach, z których wznieść się musimy. Czy starczy na to sił jednego pokolenia? Aby tak było, praca musi być wzorowo zorganizowana, przemysłowiec i robotnik polski winien wytężyć swe siły. Liczba dni robo­czych w przemyśle budowlanym wynosi u nas 221, co przy uwzględnieniu światła naturalnego daje rocznie 1729 go­dzin. Robotnik budowlany pracuje mniej o 35% niż fabryczny. Przemysł budowlany traci 1/3 energii. Prelegent uważa za ko­nieczne zbadanie długości dnia roboczego, ustalenie go względ­nie do potrzeb odbudowy kraju i zwraca jednocześnie uwagę na niedostateczną ochronę pracy i brak państwowych ubez­pieczeń i t.p., jest zdania, że należy sprzyjać powstawaniu organizacyi zawodowych, które, przyczyniając się do rozwoju życia towarzyskiego, podnoszą stan moralny tych sfer i dążą do ekonomicznej obrony ich interesów własnych.

P. Stanisław Tylicki:Organizacya zagród i wsi polskiej. Zadania narodu Polskiego w dziedzinie odbudowy”.

DZIAŁ MECHANICZNO-PRZEMYSŁOWY

Wygłoszono referaty: P. Stanisław Łukasiewicz: „Praktyka fabryczna dla studentów budowy maszyn”. Referent uważa, że studya teoretyczne muszą być poparte pracą praktyczną w zakładach przemysłowych.

P. Stanisław Jakubowicz: „Surowce w przemyśle włókienniczym Polski”. Przemysłowcy winni dążyć do rozwoju przemysłu lnianego i konopnego, rozpowszechniania uprawy ich i w tym celu należy stworzyć Towarzystwo, które weźmie na siebie rolę szerzenia kultury obydwu tych cennych roślin. P. Gustaw Kamieński: „Tabor przewozowy dla polskich dróg żelaznych”. Wobec nader wzmożonej pracy taboru ko­lejowego ulega on szybkiemu zniszczeniu. Brak taboru pręd­ko da się odczuć, przemysłowcy nasi powinni już teraz organi­zować się i przedsiębrać środki, aby uniezależnić się od kupna zagranicznego taboru i móc go sami dla polskich dróg że­laznych dostarczać.

P. Leon Szejman: „Chłodnictwo i jego rola w przyszłej gospodarce Państwa Polskiego”. P. Władysław Wścieklica: z Łodzi „Przemysł włókienniczy polski przed wybuchem wojny”.

Dnia 13 kwietnia odczytano referaty:

P. Józefat Chrzanowski: „Rozwój mielarstwa zbóż i młynarstwa”. Prelegent opisuje rozwój tej gałęzi przemysłu i mó­wi o potrzebie stworzenia specyalnego działu budowy ma­szyn używanych w mielarniach, i proponuje zorganizować w Warszawie instytut do badań środków spożywczych, w szcze­gólności mąki i chleba.

P. Bogdan Słubicki: „Zastosowanie maszyn w budownic­twie”; P. Henryk Mierzejewski: „Odbudowa przemysłu a obra­biarki”. Przemysł obrabiarkowy jest podwaliną całego przemy­słu maszynowego, dostarcza mu narzędzi pracy. Państwo Pol­skie powinno popierać przemysł ten przez racyonalną polity­kę celną, zapewnić mu tanie surowce i powierzać zamówienia przedewszystkiem fabrykom krajowym.

P. Kazimierz Ossowski z Berlina: „Jak ukształtuje się kwestya ochrony wynalazków”. Z powodu nieprzybycia prelegenta, p. Stanisław Manduk odczytał streszczenie referatu, w którym omawia zasady stosowane w praktyce przy ochronie wynalazków. Przycho­dzi do wniosku, że właściwe władze winny śledzić tę ważną sprawę i w odpowiedniej chwili zająć się jej urzeczywistnie­niem.

P. Gustaw Kamieński: „Zadania przemysłu polskiego w dziedzinie zaopatrywania armii”. P. Edward Wagner z Łodzi: „Sposób dotyczący utrzyma­nia robotników i pracowników fabrycznych podczas wojny z uwzględnieniem odpowiednich w tym kierunku organizacyi”. Powstałe w przełomowych chwilach dla pracowników przemy­słowych organizacye pomocnicze powinny po wojnie nadal istnieć, prócz nich należy tworzyć nowe instytucye, jak: piekar­nie: kąpiele, szpitale i t.p.

DZIAL CHEMICZNY

Sekcya ogólna.Odczyta­no następujące referaty:

P. Józef Strasburger: „Warunki rozwoju przemysłu che­micznego”; P. Józef Berlinerblau: „Podstawy przemysłu chemicz­nego”. Referent zwraca uwagę na potrzebę gruntownego zbadania złóż soli na ziemiach polskich i poleca, aby od­powiednie organizacye państwowe, po nastaniu normalnych czasów, energicznie zajęły się poszukiwaniem i przeprowadze­niem wierceń, potrzebnych do wszechstronnego wyświetlenia ważnej tej sprawy.

P. Kazimierz Łubkowski: „Nasze torfowiska krajowe i znacze­nie ich dla rolnictwa i przemysłu”.

Dnia 14 kwietnia referat wygłosił P. Józef Zawadzki: „O kwestyi azotowej”. Stworzenie przemysłu azotowego w Państwie Polskiem jest sprawą wielkiej wagi, inicyatywa prywatna nie wystarcza, organa państwowe muszą okazywać poparcie.

P. Feliks Wiślicki: „Przemysł materyałów wybuchowych i gałęzi pokrewnych”.

Sekcya piwowarska. Wygłoszono referaty:

P. Józef Rzętkowski: „Kursy piwowarstwa Zgromadzenia Piwowarów w Warszawie”; P. Józef Reych: „Sprawa stacyi doświadczalnej Zgromadzenia Piwowarów Warszawskich”. Przemysł piwowarski w Polsce winien mieć nadal własną stacyę doświadczalną, instytucya taka istnieje już w mieście Warszawie od lat 19, aby wskutek wojny nie zginęła, powinna być poparta wspólnemi siłami osób zainteresowanych.

P. Tadeusz Lampe: „Nowoczesne prądy w piwowarstwie”. Referent nawołuje do zrzeszenia się piwowarów w silny związek dla obrony krajowego przemysłu piwowarskiego i uznaje potrzebę powołania do życia pisma zawodowego.

P. Czesław Boczkowski: „Zużytkowanie produktów ubocznych w przemyśle piwowarskim”.

DZIAŁ KOMUNIKACJI

Wygłoszono referaty:

P. Bogumił Eummel: „Kolejnictwo w Polsce w stanie obecnym i widoki na przyszłość”. Władze krajowe powinny już teraz zająć się sprawą naszych dróg żelaznych, należy przygotować się do przejęcia krajowej sieci dróg i w tym celu potrzeba utworzyć biuro, którego zadaniem będzie zorganizowanie kadrów niższego i wyższego personelu administracyjnego i technicznego.

P. Zdzisław Sznuk: „Na co przy budowie dróg bitych Królestwie Polskiem uwagę zwrócić należy”; P. Henryk Wielowieyski: „Regulacya i uspławnienie Wisły i jej dopływów”. Referent porusza sprawę uporządkowania dróg wodnych w Królestwie Polskiem i widzi wielki z nich pożytek dla Polski, proponuje łącznie z delegacyą krakowską opracowanie planu regulacyi wód polskich.

DZIAŁ URZĄDZEŃ ZDROWOTNOŚCI PUBLICZNEJ

Wygłoszono referaty:

P. Bolesław Rychłowski: „O racyonalnej budowie studni”. Prelegent szczegółowo omawia sprawę zasilania wodą siedzib ludzkich, proponuje zasadnicze normy dla wsi, miasteczka i miasta, sądzi za wskazane utworzenie organizacyi, która by udzielała miastom naszym porad technicznych, jak również instytucyi finansowej do udzielania pomocy pieniężnej na wykonanie inwestycyi.

P. Jan Furuhjelm: „O zaopatrywaniu gmin w wodę oraz ochronie powietrza, wody i gleb”; P. Ignacy Piotrowski: „O niepomyślnym stanie studzien u nas i o środkach zaradczych”. Referent wskazuje na brak studzien w skupieniach ludzkich, uważa budowę studni za jedną z pilniejszych spraw, i popiera wnioski Wydziału Urządzeń Zdrowotnych, zgłoszone na posiedzeniu plenarnem.

DZIAŁ ELEKTROTECHNICZNY

Wygłoszono referaty:

P. Jan Tymowski: „Szkolnictwo elektrotechniczne niższe”; P. Kazimierz Drewnowski: „Szkolnictwo elektrotechniczne wyższe”. Referent omawia zadania, jakie w niedalekiej przy­szłości staną przed technikami przy odbudowie kraju, je­go elektryfikacyi i uznaje za konieczne stworzenie podstaw właściwego krajowego przemysłu elektrotechnicznego. W tym celu winny istnieć na obu polskich politechnikach w Warsza­wie i Lwowie, samodzielne wydziały elektrotechniczne uposa­żone w pracownie. Należy czynić starania celem wydawania oryginalnych lub tłómaczonych podręczników, przedewszystkiem dla studentów politechniki i początkujących inżynierów.

P. Stanisław Wysocki: „Słownictwo elektrotechniczne”; P. Juljan Kraushar: „Ustawodawstwo elektryfikacyjne”; P. Bronisław Tyszka: „W sprawie przepisów dla instalacyi elektrycznych”. Obaj referenci stwierdzają brak prawnych rozporządzeń i popierają ustanowienie krajowego Urzędu Elek­tryfikacyjnego, którego zadaniem będzie regulowanie stosunków prawnych nastręczających się przy budowie elektrowni i usta­lenie przepisów dla instalacyi elektrycznych, które w przy­szłości stałyby się ogólnie obowiązującymi dla wszystkich ziem polskich.

Zebrani uczestnicy działu elektrotechnicznego postano­wili w terminie nie dłuższym jak roczny, zwołać do Warszawy Ogólnokrajowy Zjazd Elektrotechniczny. W czasie Zjazdu odbyły się przy udziale przedstawicieli stowarzyszeń technicznych Lwowa, Łodzi i Sosnowca trzy po­siedzenia Komisyi ustalenia słownictwa elektrotechnicznego pod przewodnictwem p. Stanisława Wysockiego. Komisya w składzie 20 osób, uchwaliła następujące wnioski:

  • Słowa, co do których zapadła zgoda obu zrzeszeń (w Warszawie i Lwowie), mogą być uznane za obowiązujące dla polskich elektrotechników.
  • Słowa, których pisownia budzi pewne wątpliwości, przekazać do rozstrzygnięcia lingwistom, poczem uznać je za obowiązujące.
  • Słowa, co do których niema jeszcze porozumienia, można używać nadal w praktyce.

***

W przeciągu trzech dni wysłuchano 21 referatów ogól­niejszej treści na zebraniach plenarnych i 49 na zebraniach za­wodowych. Drugie Zebranie ogólne odbyło się dn. 15 kwietnia r. b. o godz. 9 rano w wielkiej sali Filharmonii. Posiedzenie otwie­ra rektor Politechniki Warszawskiej, p. Stanisław Patschke, przy współudziale pp.: Jana Rakowicza ze Lwowa i Kazimie­rza Drewnowskiego i udziela głosu p. Alfonsowi Kilimowi, któ­ry w imieniu Komitetu Organizacyjnego odczytuje wnioski w sprawie rejestracyi polskich sił technicznych, utworzenia Czasowej Delegacyi polskich stowarzyszeń technicznych i sta­tystyki o stanie urządzeń naszych miast i miasteczek.

WYNIKIEM ZJAZDU

Zjazd przy­jął osiem uchwał, a m.in.:

1) Nadzwyczajny Zjazd Techników Polskich wzywa wszystkie stowarzyszenia techniczne i przemysłowe, istnie­jące na ziemiach polskich, aby zajęły się zbieraniem wśród obecnych i nadal przybywających członków odpowiedzi na py­tania pomieszczone w kwestyonaryuszu, opracowanym przez Komitet Organizacyjny Zjazdu i nadsyłały je tymczasowo do Stowarzyszenia Techników w Warszawie.

2) NZTP wzywa wszystkich techników polskich, aby wypełniali opracowany przez Komitet Zjazdu kwestyonaryusz dla rejestracyi polskich sił technicznych i przesyłali go tymczasowo do Stowarzyszenia Techników w Warszawie.

3) NZTP wzywa Stowarzyszenie Techników w War­szawie, aby zajęło się usystematyzowaniem nadesłanych odpo­wiedzi, ugrupowaniem według zawodów, jak również opubliko­waniem odpowiedniego spisu wszystkich techników.

4) NZTP wzywa Stowarzyszenie Techników w War­szawie, aby, z chwilą powstania instytucyi, obejmującej większą liczbę stowarzyszeń technicznych, przekazało jej cały zebrany materyał celem dalszego prowadzenia rejestracyi sił technicz­nych i wydziału pośrednictwa pracy dla wszystkich zawodów technicznych na obszarze ziem polskich…

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl