Kariera i koniec RWD


02-11-2018 13:39:42

W ciasnej i mroczej piwnicy pod gmachem Politechniki Warszawskiej już w roku 1921 pracowała w niezmiernie trudnych warunkach grupa młodych i zapalonych studentów. Griupa ta z czasem przemienić się miała w słynną i znaną na całym świecie grupę RWD – Rogalski, Wigura i Drzewiecki - pisze Bohdan Arct, pilot i pisarz.

Kiedy zapytałem w jednej z firm o skrót RWD odpowiedziano bez chwili wahania, że chodzi o jedną z technik projektowania stron www.* Właśnie w 2018 r. mija 90. lat od momentu skonstruowania RWD -1. Był to dwumiejscowy, jednosilnikowy górnopłat nagrodzony za oryginalną konstrukcję na II Konkursie Awionetek.

Dr inż. Andrzej Glass jest zdania, że samoloty RWD-9 i RDW - 13 jeszcze dziś pod względem osiągów wyróżniałyby się w swojej klasie. A przecież od skonstruowania RWD – 9, minęlo 85 lat, i niewiele mniej, kiedy wzbił się w niebo RWD-13. W technice lotniczej jest to więcej niż cala epoka, to są wręcz lata świetlne. A jeszcze w 1999 r. jeden z RWD-13 zbudowany w II RP - latał ... w Brazylii.

Zaczęło się w ... piwnicy

Tam w 1924 r. Jerzy Drzewiecki wraz z członkami Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów PW, do której należeli Stanisław Wigura i Stanisław Rogalski, zaprojektował szybowiec SL-2 Czarny Kot. Zajął on niestety dopiero 5 miejsce w II Konkursie Szybowców na Oksywiu k/Gdyni. Brak powodzena ich nie zniechęcił. W podziemiach Nowej Kreślarni PW utworzono Warsztaty Sekcji Lotniczej (WSL).w której powstawały kolejne konstrukcje.

Jerzy Meissner w swoich wspomnieniach "Wiatr w podeszwach" zaznacza: Challenge Internationalne des Avions de Tourisme po raz pierwszy zorganizował w 1928 r. Aeroklub Francji, a od 1929 r. zawodom patronuje F.A.I.W.

W 1930 r.długość trasy wyniosła 7.500 km. Na 61 zawodników lot ukończyło 35, a w ich liczbie załoga polska na samolocie RWD-2, lecz dopiero na dziewiętnastym miejscu.

Natomiast podczas Challenge w sierpniu 1932 r. Żwirko i Wigura w pięknym stylu pokonali czołowych pilotów Europy i zajmując I miejsce w Challenge'u. Meissner zwraca uwagę, że (...) w 1932 r. próby sprawności technicznej i wyposażenia samolotów mają znaczenie większy wpływ na kwalifikacje ogólną niż w lotach poprzednich. Lecz nowa maszyna RWD-6 tu właśnie zdobywa 86 punktów, a potem jeszcze 38 za ekonomiczne zużucie paliwa. Żwirko i Wigura po locie okrężnym dokoła Europy zdobywają w sumie 461 punktów i pierwsze miejsce (...).

Udaną konstrukcją był powszechnie używany w polskim lotnictwie sportowym RWD-4. A na jednomiejscowym górnopłacie RWD-5 bis 7 i 8 maja 1933 r. kpt. Stanisław Skarżyński – o czym infomowała światowa prasa - przeleciał samotnie nad południowym Atlantykiem z St. Louis w Afryce do Maceio w Brazylii, bijąc międzynarodowy rekord odległości przelotu bez lądowania – 3.670 km w czasie 20 godz. i 15 min. Do dzisiaj RWD - 5 jest najmniejszym z samolotów jakim kiedykolwiek udało się przez Atlantyk przelecieć. RWD – 5 tym m.in. różnił się od swych poprzedników, że miał z przodu oszkloną kabinę i spawaną z rur stalowych konstrukcję kadłuba.

W wojsku i na Okęciu

W grudniu 1932 r. został oblatany RWD – 8. Wyprodukowano go ponad 550 sztuk i stanowił podstawowy sprzęt wojskowych szkół pilotażu i aeroklubów. w całym kraju. Na tym samolocie wyszkoliła się większość polskich pilotów, biorących potem udział w II wojnie światowej. Rozwinięciem tej konstrukcji były RWD-17 i RWD-18, pierwszy szkolno-akrobacyjny, a drugi na pływakach.

Natomiast na RWD - 9 dwie załogi z Polski, kpt. Jerzy Bajan i sierż. Gustaw Pokrzywka i pilot PLL LOT Stanisław Płonczyński z mechanikiem Ziętkiem zajmują dwa pierwsze miejsca w Challenge w 1934 r.

W 1933 r. Warsztaty Sekcji Lotniczej, które już trzy lata wcześniej przeniosły swą siedzibę na Okęcie stały się spółką o nazwie Doświadczalne Warsztaty Lotnicze (DWL), a ich dyrektorem został inż. Jerzy Wędrychowski, który dołączył do zespołu RWD po śmierci Wigury w katastrofie lotniczej 11 września w 1932 r. Biurem konstrukcjynym kierowali inż. S. Rogalski i inż. J. Drzewiecki. Prócz nich w biurze pracowali inżynierowie: Andrzej Anczurin, Leszek Dulęba i Bronisław Żurakowski.

Z powodu wybuchu II wojny światowej nie został zrealizowany projekt samolotu torpedowego RWD – 22 oraz myśliwskiego RWD – 25. Dla miłośników lotnictwa skrót RWD będzie się zawsze kojarzył ze wspaniałymi osiągnięciami polskiego lotnictwa czasu II RP.

W zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie znajduje się RWD – 13 i RWD – 21 z czasów II RP, natomiast replika RWD-5R stacjonuje na lotnisku Łososinie Dolnej na Sądecczyźnie. Samolot jest prezentowany na pokazach lotniczych.

Marek Bielski

 

 

 

Samolot sportowy RWD-21 w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie źródło: Tomek Spólnicki

W WSL i potem w DWL wyprodukowano 314 samolotów, m.in, wojskowy operacyjny RWD-14 Czapla (69 sztuk), W Podlaskiej Wytwórni Samolotów 470 RWD- 8, a w Lubelskiej Wytwórni Samolotów 65 RWD-14 Czapla. Łącznie zbudowano 855 samolotów RWD z czego do 8 krajów wyeksportowano 30 egzemplarze. A na licencji polskiej w Estonii i Jugosławi produkowano RWD-8 i RWD-13. We wrześniu 1939 roku blisko 30 RWD 13 i 13S internowano w Rumunii i Szwecji.

***

Sanitarny wariant RWD -13S, opracowany przez inż. B. Żurakowskiego w Konkursie Lotnictwa Sanitarnego w Luksemburgu w1938 r. uznany został za najlepszą konstrukcję. RWD 13 używane były m.in. jako samoloty sanitarne podczas wojny domowej w Hiszpanii, Kampanii Wrześniowej 1939 r., a także przez lotnictwo rumuńskie na Froncie Wschodnim oraz przez Żydów w starciach z Arabami w 1947 r.

Komentuje Waldemar Ruksć

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl