Jak ujarzmić katastrofę?


07-11-2017 20:05:23

Prof. dr hab. inż. Krystyna Prochaska, Instytut Technologii i Inżynierii Chemicznej, Politechnika Poznańska

Parę zdań z CV

Absolwentka Politechniki Poznańskiej (1979). Na macierzystym Wydziale Technologii Chemicznej przeszła wszystkie stopnie kariery naukowej (tytuł doktora uzyskała w 1986 r., habilitację w 1999 r., natomiast tytuł profesora zwyczajnego w 2011 r.).

Była na stażu naukowym w Tokyo Science University.

Wynalazki, patenty, wdrożenia

Specjalistka w zakresie fizykochemii powierzchni oraz membranowych technik separacji. Razem z zespołem opracowała biodegradowalny, nietoksyczny, o neutralnym pH, środek odtłuszczający do usuwania zanieczyszczeń ropopochodnych z powierzchni przemysłowych. Preparat, skuteczny już w stężeniu 2%, przeznaczony jest do likwidacji plam olejowych z powierzchni dróg i podłóg hal fabrycznych. Środek ma bardzo dobre właściwości emulgujące i neutralizujące substancje ropopochodne. Poprawia skuteczność usuwania następstw kolizji drogowych, skraca czas akcji ratowniczych, ogranicza liczbę i zakres klęsk żywiołowych oraz katastrof ekologicznych. Trwają prace nad wdrożeniem opracowanej kompozycji odtłuszczającej, preparat został już przetestowany w skali pilotażowej.

Kolejny wynalazek, czyli środek zwilżający przeznaczony do gaszenia pożarów lasów i torfowisk, dzięki odpowiednio dobranym komponentom, dodany do wody powszechnie używanej do gaszenia, potrafi tak zmienić jej właściwości, iż woda bez problemu może przedostać się w głąb torfu. Trzeba zaznaczyć, iż pożary torfowisk są dużym problemem; nie da się ich ugasić po prostu wodą, ponieważ torf jest materiałem wysokokalorycznym, porowatym, hydrofobowym, w efekcie czego ogień długo utrzymuje się pod powierzchnią torfowiska. Preparat jest pierwszym tego typu polskim produktem. Jest tani i można go wykorzystać nie tylko do gaszenia, ale również prewencyjnie, do zapobiegania zapaleniu się torfu. Wyprodukowano już ponad tonę preparatu, który jest używany przez powiatowe i wojewódzkie jednostki straży pożarnej.

Prof. dr hab. inż. Krystyna Prochaska brała udział w ponad 20 projektach badawczych, kierowała dziewięcioma z nich, m.in. projektem w programie OPUS (NCN), poświęconym pochodnym krzemoorganicznym z grupy tzw. klatkowych silseskwioksanów POSS. Pochodne POSS są to trójwymiarowe, nanometryczne, odporne chemicznie i termicznie związki chemiczne, które składają się z nieorganicznej klatki krzemowo-tlenowej z przyłączonymi do jej naroży funkcyjnymi, reaktywnymi chemicznie grupami organicznymi, decydującymi o możliwościach wykorzystania tych związków w różnych dziedzinach, m.in. jako komponenty biomateriałów, biosensorów czy kosmetyków. Badania pokazały, że pochodne POSS tworzą nierozpuszczalne monowarstwy na granicy faz woda/powietrze. Stabilność monowartsw, ich stan fizyczny oraz morfologia zależą od struktury chemicznej molekuł POSS, a w szczególności od typu, budowy i ilości grup funkcyjnych przyłączonych do naroży klatki krzemowo-tlenowej. Projekt potwierdził możliwość przeniesienia utworzonych nierozpuszczalnych monowarstw na powierzchnię ciała stałego. Pochodne POSS tworzą homogeniczne, ciągłe filmy o ziarnistej strukturze, które zmieniają zwilżalność zmodyfikowanych powierzchni. Związki krzemoorganiczne typu POSS stanowią nową grupę substancji warstwotwórczych, użytecznych w procesach otrzymywania materiałów o projektowanych właściwościach użytkowych. Ultracienkie filmy tworzone przez cząsteczki pochodnych typu POSS mogą być stosowane do otrzymywania materiałów bio-kompatybilnych (np. implanty), powierzchni silnie hydrofobowych (np. powierzchnie samoczyszczące) lub odwrotnie - powierzchni silnie hydrofilowych, czyli wykazujących duże powinowactwo do wody.

Ma 14 udzielonych patentów, 4 zgłoszenia patentowe oraz 1 wdrożenie, którego przedmiotem jest technologia wytwarzania AMBER ONE, ekologicznego, biodegradowalnego środka zwilżającego przeznaczonego do gaszenia pożarów lasów, torfowisk, łąk, materiałów włókienniczych, sprasowanej makulatury, składów węgla oraz miału węglowego.

Nagrody

Laureatka licznych wyróżnień, m.in. Zespołowej Nagrody Ministra Edukacji Narodowej (1991) oraz nagród Rektora Politechniki Poznańskiej. Jej wynalazki otrzymały wiele nagród na międzynarodowych i krajowych targach i wystawach.

Środek zwilżający do gaszenia pożarów torfowisk został uhonorowany godłem TERAZ POLSKA, z kolei innowacyjny środek do usuwania zanieczyszczeń i skażeń z infrastruktury drogowej oraz przemysłowej otrzymał dyplom Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Publikacje, konferencje, aktywność naukowa

W latach 2006-2008 była członkiem Rady Naukowej Instytutu Ciężkiej Syntezy Organicznej w Kędzierzynie-Koźlu, a od 2008 do 2016 r. zasiadała w Radzie Naukowej Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego- PIB.

Jest autorką 145 opublikowanych artykułów naukowych (w tym 95 w czasopismach z IF), 5 rozdziałów monografii naukowej w języku angielskim, 11 rozdziałów monografii naukowej w języku polskim, 2 monografii autorskich, 38 referatów w recenzowanych materiałach konferencyjnych, ok. 150 wystąpień na międzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych. Jest również współautorką podręczników akademickich i skryptów. Wypromowała 14 doktorów.

Prywatnie

Bardzo lubię, to co robię i z całą pewnością mogę stwierdzić, że nie wyobrażam sobie mojego życia bez pracy na uczelni. Dużo satysfakcji i zadowolenia znajduję zarówno w pracy naukowej, jak i w działalności dydaktycznej. Ogromną radość sprawia mi zarażanie pasją do nauki młodych zdolnych studentów.

Pasjonuje się fotografią, architekturą i wędrówkami górskimi szlakami.

if

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl